🟡 Hvernig skiljum við andlega vanlíðan?

Kristín Magdalena Ágústsdóttir

March 23, 2026

Nýlega rakst ég á umfjöllun á LinkedIn um andlega heilsu og hvernig við skiljum hlutverk heilans í tengslum við vanlíðan.


Hún sat eftir hjá mér.


Ekki vegna þess að ég væri ósammála öllu sem þar kom fram —

heldur vegna þess að ég fann hjá mér þörf til að leggja mitt sjónarhorn inn í þessa umræðu.


Sjónarhorn sem mótast ekki aðeins af starfi mínu sem EQ-þerapisti,

heldur einnig af minni eigin reynslu.


Því þetta er eitthvað sem ég hef velt djúpt fyrir mér í langan tíma.


Og kannski er það einmitt kjarni málsins:

Hvernig við skiljum andlega vanlíðan hefur bein áhrif á það hvernig við mætum henni — bæði hjá öðrum og í okkur sjálfum.





🧠 Heilinn skiptir máli — en er ekki öll sagan



Ég lifi sjálf með heilaskaða sem hefur áhrif á minni mitt og getu mína til að vinna úr og setja saman upplýsingar.


Þannig veit ég af eigin reynslu að heilinn skiptir máli.


Hann hefur áhrif á:

– virkni

– einbeitingu

– úrvinnslu


Og í sumum tilvikum getur hann einnig haft áhrif á hegðun og jafnvel ákveðna þætti persónuleika.


En það sem ég upplifi ekki er að heilinn, einn og sér, skapi andlega vanlíðan.





💛 Líðan er meira en líffræði



Frá minni sýn er andleg vanlíðan sjaldnast eingöngu „heilavandamál“.


Hún er oft spegilmynd reynslu —

þess sem við höfum gengið í gegnum,

þess sem við höfum þurft að bera,

og þess sem hefur ekki enn fengið að vera unnið úr.


Eins og Gabor Maté hefur bent á svo skýrt:

„Spurningin er ekki hvað er að þér — heldur hvað kom fyrir þig.“


Og eins og Alice Miller lýsti, læra börn snemma að aðlagast aðstæðum sínum — oft með því að aftengjast eigin þörfum.


Þetta sé ég aftur og aftur í starfi mínu sem EQ-þerapisti.


Fólk er ekki brotið.

Það ber einfaldlega reynslu sem hefur ekki enn fengið að vera séð, skilið og unnið úr.





🧠 Taugakerfið og öryggi



Frá sjónarhorni taugakerfisins sýnir Stephen Porges okkur að líkami okkar er stöðugt að leita að öryggi eða hættu.


Það sem við köllum kvíða, þunglyndi eða kulnun getur því líka verið skilið sem viðbragð kerfis sem reynir að takast á við álag.


Ekki heilinn sem er „að bila“ —

heldur manneskja sem er að reyna að aðlagast.





🌿 Heilun snýst um að tengjast aftur



Þess vegna tel ég að nálganir sem byggja á:


– tilfinningavitund

– sjálfsskilningi

– og öruggum tengslum


skipti sköpum.


Til dæmis í ADHD, þar sem tilfinningastjórnun er oft stór þáttur, tel ég að EQ-þerapía geti verið mikilvægur stuðningur.


Ekki til að „laga“ heilann —

heldur til að styðja manneskjuna í að tengjast sjálfri sér.





🌱 Að koma heim til sín



Í minni reynslu snýst heilun ekki um að laga eitthvað sem er brotið.


Hún snýst um að snúa aftur.


Aftur til:

– eigin tilfinninga

– eigin þarfa

– og þeirra hluta sem við þurftum einhvern tíma að skilja eftir til að lifa af


Kannski snýst þetta ekki um að finna eina rétta skýringuna.


Heldur að leyfa okkur að sjá manneskjuna í heild —

með reynslu sína, sár og sögu.


Því þar sem skilningur eykst,

þar skapast rými fyrir raunverulega breytingu.