Þegar við ræðum líf – þurfum við að vita um hvað við erum að tala

Í ljósi umræðu frá Miðflokksmönnum þykir mér mikilvægt að leggja þetta inn í umræðuna.

Þetta getur átt við um marga hópa í samfélaginu, en ég beini sjónum mínum að málefni sem stendur mér nærri – umræðunni um trans börn og fólk.

Umræðan hefur orðið hávær. Skoðanir eru sterkar, ótti er til staðar og margir vilja vernda börn. Það er skiljanlegt.

En þegar við ræðum líf annarra – þurfum við að staldra við og spyrja:
Vitum við í raun um hvað við erum að tala?

Það er oft talað um óafturkræf inngrip á líkama barna.
Það er mikilvægt að ræða það af ábyrgð.

En það er eitt sem gleymist of oft í þessari umræðu:

Dauði er líka óafturkræfur.

Börn og ungmenni sem upplifa djúpa vanlíðan tengda sjálfsmynd sinni eru ekki að ganga í gegnum „tímabundna tilfinningu“ í einföldum skilningi. Fyrir mörg þeirra er þetta lífsreynsla sem snertir kjarna þess að vera til.

Þegar slík vanlíðan fær ekki rými, skilning og faglegt utanumhald, getur hún dýpkað.
Ekki vegna þess að barnið sé „veikt“ – heldur vegna þess að það er eitt.

Og þegar barn upplifir sig eitt í eigin lífi, án þess að vera séð, heyrt og tekið alvarlega, þá getur það misst vonina.

Það er sú staða sem við verðum að taka jafn alvarlega og allar aðrar.

Í heilbrigðiskerfinu er ekki farið létt inn í ferli tengd kynvitund.
Þvert á móti.

Ferlið er langt, stigskipt og byggir á ítarlegu mati.
Sálfræðingar, geðlæknar og aðrir fagaðilar koma að.
Það er fylgst vel með – bæði líkamlega og andlega.

Þetta er ekki skyndiákvörðun.
Þetta er ferli sem á að vernda einstaklinginn.

Og það er líka mikilvægt að segja þetta skýrt:

Þeir sem sjá eftir slíkum ákvörðunum eru fáir.
Ekki vegna þess að umræðan sé þögguð – heldur vegna þess að ferlið er hannað til að draga úr því að fólk fari inn í það á röngum forsendum.

Sem samfélag stöndum við frammi fyrir spurningu sem snýst ekki um skoðanir – heldur mannréttindi:

Hvernig viljum við mæta þeim sem líður illa?

Viljum við mæta þeim með ótta?
Eða með ábyrgð, þekkingu og nærveru?

Mannréttindi snúast ekki bara um lagatexta.
Þau snúast um hvernig við komum fram við hvert annað þegar mest á reynir.

Ég er sjálf að fylgjast með minni dóttur í sínu ferli og sé hversu viðkvæmt þetta er.

Fyrir mér snýst þetta ekki um hugmyndafræði.
Ekki um pólitík.
Ekki um að „vera sammála eða ósammála“.

Fyrir mér snýst þetta um eitt:

Að hún sé ekki ein.
Að hún fái aðstoð.
Og að á hana sé hlustað.

Því já – við eigum að fara varlega þegar kemur að ákvörðunum sem hafa áhrif á líkama og líf.

En við þurfum líka að passa að óttinn við óafturkræfar aðgerðir verði ekki til þess að við bregðumst þeim sem þurfa á okkur að halda.

Því þegar við erum að tala um líf og lífsgæði – þá vegur ekkert þyngra en það að manneskja fái að vera til, eins og hún er, með reisn, öryggi og von.